ECAS NEWS, Jan 04, 2026:
1. C-9 පනත් කෙටුම්පත (Bill C-9) යනු කුමක්ද?
කැනඩාවේ 45 වන පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලද, ‘වෛරී ක්රියා මර්දන පනත’ (Combatting Hate Act) ලෙස හැඳින්වෙන ෆෙඩරල් පනත් කෙටුම්පත මෙයයි. මෙහි අරමුණ වන්නේ නව වැරදි හඳුන්වා දීම සහ පවතින නීති පැහැදිලි කිරීම මගින් වෛරී සහගත හානිවලට එරෙහි නීතිමය ආරක්ෂාව ශක්තිමත් කිරීම සඳහා අපරාධ නීති සංග්රහය සංශෝධනය කිරීමයි.
මෙහි ප්රධාන විධිවිධාන:
නව අපරාධ වැරදි:
බිය ගැන්වීමේ වරද: ආගමික වන්දනාමාන කරන ස්ථාන, ප්රජා මධ්යස්ථාන හෝ වෙනත් පොදු ස්ථානවලට පිවිසීම වැළැක්වීමේ අරමුණින් සිදුකරන බිය ගැන්වීම් අපරාධයක් ලෙස සැලකේ.
බාධා කිරීමේ වරද: එවැනි ස්ථානවලට නීත්යානුකූලව ඇතුළු වීම හිතාමතාම අවහිර කිරීම හෝ ඊට බාධා කිරීම නීති විරෝධී වේ.
වෛරය පදනම් කරගත් අපරාධ: වෛරය නිසා පොළඹවන ලද අපරාධ සඳහා විශේෂිත දඬුවම් නියම කෙරේ.
වෛරී ප්රචාරණ වරද පුළුල් කිරීම: ඇතැම් වෛරී හෝ ත්රස්තවාදී සංකේත ප්රසිද්ධියේ ප්රදර්ශනය කරමින් යම් කණ්ඩායමකට එරෙහිව වෛරය පැතිරවීම නීති විරෝධී වේ.
“වෛරය” (Hatred) යන්න අර්ථ දැක්වීම: අපරාධ නීති සංග්රහය තුළ “වෛරය” යන්න සඳහා ව්යවස්ථාපිත අර්ථ දැක්වීමක් මෙමගින් එක් කරයි.
නීතිමය ආරක්ෂාවක් ඉවත් කිරීම: වෛරී ප්රචාරණ චෝදනා ගොනු කිරීමට පෙර නීතිපතිවරයාගේ (Attorney General) අනුමැතිය ලබා ගැනීමේ පූර්ව අවශ්යතාව මෙම පනතින් ඉවත් කර ඇත.
2. මෙම පනත මතභේදයට තුඩු දී ඇත්තේ ඇයි?
රජය පවසන්නේ මෙහි අරමුණ වෛරී අපරාධ අවම කිරීම වුවද, සිවිල් නිදහස වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නන් සහ ආගමික කණ්ඩායම් මේ පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත:
අදහස් ප්රකාශ කිරීමේ නිදහස සහ සාමකාමී විරෝධතා: පනතේ අර්ථ දැක්වීම් පුළුල් වැඩි බැවින්, මස්ජිද, පල්ලි හෝ සංස්කෘතික මධ්යස්ථාන අසල පවත්වන සාමකාමී විරෝධතා පවා අපරාධ ලෙස අර්ථකථනය වීමේ අවදානමක් ඇත.
අධීක්ෂණය ගිලිහී යාම: නීතිපතිවරයාගේ අධීක්ෂණය ඉවත් කිරීම නිසා, සුළුතර කණ්ඩායම්වලට එරෙහිව අත්තනෝමතික ලෙස නීතිය ක්රියාත්මක වීමේ අවදානමක් පවතී.
නීතිය අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමේ බිය: වෘත්තීය සමිති ක්රියාමාර්ග සහ සාමකාමී පෙළපාලි මර්දනය කිරීමට මෙම නීති යොදාගත හැකි බවට විවේචන එල්ල වේ.
3. සුළුතර ප්රජාවන්ට (මුස්ලිම් ප්රජාව ඇතුළුව) මෙයින් විය හැකි බලපෑම
ආගමික නිදහස: ආගමික ප්රකාශන හෝ සංස්කෘතික කතාබහ වෛරී ප්රකාශ ලෙස වැරදියට අර්ථකථනය වීමේ බියක් පවතී. විශේෂයෙන් “ආගමික ග්රන්ථ පදනම් කරගත් ආරක්ෂාව” (religious text defense) ඉවත් කිරීම විවේචනයට ලක්ව ඇත.
සාමකාමී ක්රියාකාරකම් අපරාධ ලෙස සැලකීම: සුළුතර ප්රජාවන් තමන්ට වැදගත් කරුණු සම්බන්ධයෙන් පවත්වන විරෝධතා හෝ රැස්වීම් ‘බාධා කිරීම්’ ලෙස සලකා නඩු පැවරීමට ඉඩ ඇත.
සමානුපාතික නොවන ලෙස නීතිය ක්රියාත්මක වීම: කැනඩාවේ ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී සුළුතර ප්රජාවන් වැඩිපුර පොලිස් පරීක්ෂණවලට ලක්වන බැවින්, මෙම පුළුල් බලතල ඔවුන්ට අවාසිදායක ලෙස බලපෑ හැකිය.
4. පනතට පක්ෂග්රාහී අදහස්: වෛරී අපරාධවලට විසඳුම්
මෙම නීතියට පක්ෂව අදහස් දක්වන්නන් පවසන්නේ, ඉස්ලාම් භීතිකාව (Islamophobia), යුදෙව් විරෝධය (Antisemitism) සහ වර්ගවාදය වැනි වෛරී ක්රියාවලට එරෙහිව සටන් කිරීමට මෙය ශක්තිමත් නීතිමය මෙවලමක් වනු ඇති බවයි.
5. පනතේ වත්මන් තත්ත්වය (2026 ජනවාරි)
C-9 පනත් කෙටුම්පත පිළිබඳ විවාදය පාර්ලිමේන්තුවේ තවමත් පවතී. කමිටු සමාලෝචන සහ සාකච්ඡා 2026 මුල් භාගය දක්වා ඉදිරියට ගිය අතර, මෙතෙක් එය අවසාන නීතියක් ලෙස සම්මත වී නොමැත.
